Ostatni Spectrum Sir Clive’a. I ten z kaloryferem z boku.
ZX Spectrum 128K był największą modernizacją Spectrum dokonaną jeszcze za czasów Sinclair Research. Powstał we współpracy z hiszpańską firmą Investronica pod kryptonimem Derby i po raz pierwszy trafił do sprzedaży w Hiszpanii jesienią 1985 roku. Brytyjczycy musieli poczekać do stycznia 1986.
Na pierwszy rzut oka wyglądał trochę jak zwykły Spectrum+ po kuracji wzmacniającej. Ta sama czarna obudowa, podobna klawiatura — ale po prawej stronie pojawił się element, którego naprawdę trudno nie zauważyć: duży aluminiowy radiator.
To właśnie dzięki niemu komputer dostał później kolekcjonerski przydomek „Toastrack”, czyli po prostu… stojak na tosty. Radiator odprowadzał ciepło z układu zasilania i przy okazji sprawił, że 128K stał się jednym z najbardziej charakterystycznych Spectrum w historii.
Ale najważniejsze zmiany znajdowały się oczywiście w środku.
Zamiast 48 KB pamięci użytkownik otrzymywał 128 KB RAM, podzielonego na banki przełączane przez procesor Z80. Nadal był to stary dobry Z80A pracujący z częstotliwością około 3,55 MHz, a grafika pozostała praktycznie niezmieniona — włącznie ze słynnym attribute clash, który przez lata stał się niemal częścią spectrumowej estetyki.
Prawdziwym skokiem naprzód był za to dźwięk. Obok klasycznego jednokanałowego buzzera pojawił się trzykanałowy układ AY-3-8912. Muzyka w grach mogła wreszcie brzmieć jak muzyka, a nie jak wyjątkowo ambitna rozmowa urządzenia alarmowego z kalkulatorem.
128K dostał również wyjście RGB, interfejs szeregowy RS-232/MIDI, 32 KB ROM-u oraz nowy tryb BASIC-a z pełnoekranowym edytorem. Po uruchomieniu komputer wyświetlał menu pozwalające między innymi wejść do 128 BASIC, kalkulatora czy klasycznego trybu 48K, zachowującego zgodność ze starszym oprogramowaniem.
Co ciekawe, pierwsza hiszpańska wersja mogła współpracować również z dodatkową klawiaturą numeryczną. W brytyjskiej odmianie keypad ostatecznie nie trafił do zestawu, chociaż odpowiednie złącze i obsługa w ROM-ie pozostały.
